Biêng biếc Phượng Tím

(TCDL) - Đi dưới tiết trời se se lạnh hòa trong nắng ủ mật của cao nguyên xanh Đà Lạt, lòng người chợt thấy bâng khuâng bởi màu tím biếc của hoa phượng bịn rịn khoe sắc. Cảnh sắc Đà Lạt dịu dàng như cô gái đang yêu trước màu tím biêng biếc ấy…

Tháng Ba, mùa phượng tím

Đà Lạt hiện hữu hàng trăm ngàn loài hoa, giống hoa quý, hoa đẹp của hầu hết các châu lục trên thế giới "bén duyên" đất này. Suốt bốn mùa, trên "thành phố ngàn hoa" này, hoa tươi đua nhau nở thắm góp phần tô điểm đời sống tinh thần của người dân phố núi thêm thi vị. Song, với cư dân bản địa, ngoài bốn mùa hoa ấy, có những loài hoa được mệnh danh "hoa báo mùa"; hễ khi nào thấy một loài hoa đua nhau nở rộ, khoe sắc, người ta biết Đà Lạt đang vào mùa gì trong năm...

Ví như, khi thấy trên các sườn đồi, dốc vắng... vàng rực hoa Dã Quỳ, người ta biết mùa Đông tàn và mùa nắng Tây Nguyên đã về. Hoặc khi thấy Mai Anh Đào chấp chới sắc hồng phai dưới nắng, người ta biết ngay rằng mùa Xuân đang đến.

Rồi nữa, khi trên các mái phố, hiên nhà, trên những con đường quanh co sạch, đẹp... biêng biếc sắc hoa Phượng tím, cư dân bản địa nhận biết Đà Lạt đã sang xuân! Thực ra, phượng tím bắt đầu ươm nụ từ cuối mùa Đông năm trước để rồi lặng lẽ đơm hoa, khoe sắc cho đến hết mùa Xuân năm sau. Đặc biệt, tháng Ba là thời điểm hoa phượng tím nỏ rộ xao xuyến lòng ngưởi; đây cũng là thời điểm đất trời Đà Lạt đẹp nhất trong năm - mùa nắng cao nguyên, mùa du lịch Đà Lạt!
Dulichgo
Những tưởng, du khách khi đặt chân đến Đà Lạt-thiên đường hoa - sẽ bị hàng trăm ngàn loài hoa đẹp, quý phái "choáng ngợp" thì không còn quan tâm gì đến một loài hoa tím buồn khiêm tốn nép mình bên góc phố chênh chao hay lặng thầm đứng bên những con đường dốc núi quanh co; nhưng thực ra, không phải vậy! Tình yêu của con người dành cho từng loài hoa cũng tùy thuộc vào sở thích, tình yêu và niềm đam mê "cá tính" của từng giới, từng người. Vì sao những loài hoa dại như Forget me not (Lưu Ly), Thạch Thảo, Dã Quỳ, Loa Kèn, Tường Vi... thường được giới học sinh, sinh viên, văn nghệ sĩ yêu thích và dành nhiều tình cảm nhất?

Tôi có mấy người bạn ngày xưa học cùng Khoa Ngữ văn của trường Đại học Đà Lạt, giờ công tác trong các ngành nghề khác nhau: nhà báo, nhà văn, nhà thơ, nhà giáo ở các tỉnh, thành phố: Hồ Chí Minh, Binh Định, Phú Yên, Ninh Thuận... đều ao ước sẽ có một ngày về lại Đà Lạt đúng vào mùa hoa Dã Quỳ, hoặc mùa hoa Phượng tím nở, để được thỏa thích ngắm hoa và hồi ức về một khoảng thời gian đẹp nhất đời người đã đi qua. Có người (đọc báo) hay tin cây Phượng tím trước nhà hàng Thủy Tạ bị gió bật gốc, người ta phải chặt đi, mà tiếc thương như đã mất một người thân!
Dulichgo
Mùa xuân năm trước, tôi phải còng lưng suốt mấy ngày trên "con ngựa sắt" để đưa anh bạn thân đi khắpcác ngõ ngách của Đà Lạt để ngắm và chụp hình những cây Phượng tím đang nở hoa. Có thể với sắc màu tím biếc của loài hoa này đã gợi cho con người ta nhớ về những kỷ niệm vui buồn, những hồi ức tươi nguyên...

"Từ đâu em tới đất này"

Mỗi loài hoa, giống hoa (bắt luận có nguồn gốc từ đâu) một khi đã "bén duyên" trên vùng đất sương mờ Đà Lạt dường như đều gắn với những huyền thoại, hay những câu chuyện tình lãng mạn và khá thi vị.Thật thiếu sót nếu chúng ta yêu hoa phượng tím Đà Lạt mà không biết loài hoa này có nguồn gốc từ đâu, hay “từ đâu em tới đất này"!

Theo tài liệu, Phượng tím có tên khoa học là Jacaranda Acutifolia, cánh hoa có màu lam tím dịu dàng; Phượng tím có nguồn gốc từ Nam Mỹ, sau đó được mang sang trồng ở một số nưốc châu Âu; thường được trồng để làm đẹp đường phố, công viên.

Năm 1962, Kỹ sư nông học Lương Văn Sáu (sinh năm 1942), tốt nghiệp Truờng"Canh nông ỏ Versailles (Pháp) thấy hoa đẹp và lạ nên ông đã mang hạt giống loài hoa này về Đà Lạt. Ông là người đầu tiên đã gieo ươm được một số cây con Phượng tím (Jacaranda) và trồng trên đường Nguyễn Thị Minh Khai (trước chợ Đà Lạt ngày nay). Nhưng loài hoa này rất khó trồng nên chỉ có một cây duy nhất sống sót và đó là cây Phượng tím đầu tiên của Đà Lạt.
Dulichgo
Phượng tím ra hoa, nhưng không đậu quả, nên kỹ sư Sáu phải chiết một số cành từ cây Phượng tím độc nhất này để trồng trước nhà hàng Thủy Tạ và tại Vườn hoa thành phố nhưng cũng chỉ có một cây ở Thủy Tạ sống và có hoa. Phượng tím có lá dạng lá kép như Phượng vĩ của Việt Nam; hoa cũng mọc thành chùm nhưng dáng hoa không giống Phượng vĩ mà có hình ống phủ lông tơ, dài từ 4-5cm. Bởi có nét khá giống Phượng vĩ nên tên hoa được "Việt hóa" thành Phượng tím từ đó cho đến tận bây giờ.

Bằng tình yêu loài "hoa lạ" mà mình đã cất công mang về ươm giống, bén rễ trên vùng đất quê hương, người "cha đầu tiên" này đã lặng lẽ hơn chục năm nghiên cứu, tìm tòi đặc tính sinh trưởng của Phượng tím để nhân giống. Cuối cùng, vào năm 1994, ông đã tìm ra một loại hóa chất (từ Pháp) kích thích việc mọc rễ trong quá trình chiết cành nhân giống... Phượng tím; đồng thời đúc kết kinh nghiệm chăm sóc cây con để tránh một số bệnh do ký sinh nhằm nâng cao tỷ lệ cây sống. Sau đó, một số cán bộ Vườn hoa thành phố và Viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt cũng đã tham gia chiết, ghép được vài trăm cây Phượng tím trồng rộng rãi.

Đến những năm cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21, một số cơ quan nghiên cứu khoa học ở Đà Lạt nhân giống thành công loài Phượng tím bằng phương pháp nhân giống vô tính. Từ đó, Phượng tím được trồng ra nhiều nơi, chủ yếu trên địa bàn TP. Đà Lạt, để bây giờ Đà Lạt có thêm một loài hoa đẹp lưu luyến du khách mỗi khi tháng Ba về trên thành phố mờ sương.

Theo Thanh Dương Hồng (Tạp Chí Du Lịch)
Du lịch, GO!

Những TP phủ sóng Wi-Fi miễn phí tại VN

Hiện nay, các điểm được trang bị Wi-Fi công cộng miễn phí đều thuộc thành phố lớn, mới nhất là đường Nguyễn Huệ ở TP HCM.

Năm 2012, Hội An (Quảng Nam) trở thành thành phố đầu tiên ở Việt Nam triển khai hệ thống Wi-Fi miễn phí cho người dân và khách du lịch với 350 điểm phát sóng, tốc độ 256 Mb/giây.

Trong khi đó, từ năm 2013, thành phố Đà Nẵng cũng lắp đặt 320 trạm thu phát sóng tại các khu vực công cộng, tuyến đường du lịch, trung tâm hành chính, khu đông dân cư giúp người dân kết nối thông tin, sử dụng các dịch vụ công trực tuyến.

Tiếp đó, Huế, Hải Phòng, Hạ Long (Quảng Ninh), Đà Lạt, Cần Thơ, Bắc Ninh, TP HCM cũng đã lần lượt cung cấp hệ thống Wi-Fi công cộng miễn phí. Ngoài ra, nhiều thành phố và địa điểm du lịch khác trên toàn quốc cũng đã có đề xuất và lộ trình lắp đặt Wi-Fi miễn phí.

Tuy vậy, bên cạnh những hiệu quả, lợi ích thiết thực mang lại cho du khách, người dân và doanh nghiệp, các hệ thống Wi-Fi vẫn còn tồn đọng nhiều vấn đề do hoạt động chưa thực sự ổn định. Như tại Hội An, từ tháng 3/2014, vì chất lượng không đảm bảo nên thành phố đã phải di dời, tập trung các điểm lắp đặt vào khu vực phố cổ và những điểm du lịch cần thiết. Nhiều du khách phản ánh rằng chất lượng của hệ thống kết nối Internet không dây vẫn chưa tốt, sóng yếu khiến việc truy cập Wi-Fi không thuận lợi.
Dulichgo
Tại nhiều điểm du lịch khác, cũng không ít người dùng phản ánh, có những lúc, Wi-Fi báo kết nối được, sóng đầy nhưng hầu như không thể mở được trang web nào, tức "có cũng như không". Tuy nhiên, cũng có một số khu vực, người sử dụng lại tỏ ra hài lòng, như Wi-Fi tại đường Nguyễn Huệ (TP HCM) được đánh giá là đã đáp ứng được nhu cầu của người dân và khách du lịch. Bắt đầu được triển khai từ giữa tháng 5/2015, chất lượng kết nối Internet không dây ở đây luôn được duy trì ổn định.

Với cổng dung lượng đầu ra tốc độ lên tới 1 GB/giây, các thiết bị phát sóng Wi-Fi đang hoạt động 24/24h, nhiều người tham gia đi bộ trên phố Nguyễn Huệ cho biết họ không gặp khó khăn nào trong việc truy cập mạng.

"Wi-Fi ở khu vực này tốt, vạch sóng căng. Ngày 19/5, đường Nguyễn Huệ rất đông nhưng tôi vẫn có thể vừa đi dạo, đăng hình ảnh và chia sẻ video lễ hội đường phố với bạn bè lên Facebook khá mượt", chị Thu Hằng, một người dân ở quận 1 (TP HCM), cho biết.
Dulichgo
Dù còn nhiều ý kiến trái chiều, việc lắp đặt các hệ thống Wi-Fi miễn phí hứa hẹn hỗ trợ người dân dễ dàng hơn trong việc truy cập thông tin trên Internet, thúc đẩy lượng khách du lịch, giúp họ tìm hiểu về văn hóa, con người Việt Nam. Tuy nhiên, người dân khi sử dụng Wi-Fi nơi công cộng cũng cần thận trọng, tránh tạo cơ hội cho trộm cắp giật điện thoại, móc túi, đồng thời cũng cần tìm hiểu những biện pháp kết nối Wi-Fi miễn phí một cách an toàn, tránh để lộ thông tin cá nhân…

Theo Vnexpress
Du lịch, GO!

Chuyện đời người phát hiện hang Sơn Đoòng

(PLO) - Nhà văn Nguyễn Minh Sơn đặt cái danh đóng đinh cho Hồ Khanh (Phong Nha, Sơn Trạch, Bố Trạch, Quảng Bình) là “Người dẫn đường số một” khi anh tìm ra hang động lớn nhất thế giới Sơn Đoòng vào năm 2009.

Lúc đó, ông Phan Lâm Phương, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình đã ký tặng bằng khen cho anh.

Cuộc sống của người hùng hang động từng phải mượn ruộng mưu sinh, vô vàn khó khăn nhưng luôn giữ lửa nghề nghiệp để ngày nay, anh còn sở hữu thêm thương hiệu riêng: Ho Khanh Homestay khiến du khách Tây ngưỡng mộ.

Từng mượn ruộng mưu sinh

< Sau trận lũ 2010, Hồ Khanh thất bát nhiều thứ.

Cuối tháng 4-2009, khi Hiệp hội hang động Hoàng gia Anh công bố hang động lớn nhất thế giới Sơn Đoòng (Quảng Bình) thì cái tên người tìm ra hang động này cũng được các hãng truyền thông thế giới xướng lên. Cứ tưởng cuộc đời khó khăn sẽ đoạn tuyệt với anh nhưng năm sau, trận lũ lịch sử quần nát những gì anh có được, Hồ Khanh phải mượn ruộng mưu sinh.

Nhớ lại đận khó khăn đó, Hồ Khanh kể: “Mùa đông gió rét căm căm, tôi cùng vợ phải chạy vạy nhiều nơi kiếm sống, đắp đổi cơm gạo qua ngày. Nhà có bốn miệng ăn, lo bở hơi tai. Hai đứa con đi học, tiền học phí, xây dựng, rồi tiền bút vở đuổi cả sau lưng”.

< Anh phải vỡ đất trồng khoai chống đói giáp hạt.

Năm ấy, nhà Khanh chăn nuôi 6 con dê nhưng lũ lụt cuốn phăng. Khanh lại lên rẫy cào cấu đất đai tăng gia sản xuất. Nhưng cái khổ cứ cuốn chặt gia đình nhỏ bé bên bờ sông Son. Đã nhiều ngày, Hồ Khanh tất bật ngược xuôi nhưng vẫn không cáng đáng được cuộc sống, lo cái đói vổ mặt, Khanh qua nhà chị gái xin mượn sào mười đất ruộng một vụ để trồng lúa mưu sinh. Ruộng gieo trước tết, gặp trời lạnh ngắt, mạ chết trắng, Khanh lại vay mượn mua giống về làm lại từ đầu.

Nhiều nhà báo gặp Khanh lúc đó hỏi: “Khó thế này có làm lại lâm tặc?”. Khanh nói từ tốn: “Đã thôi nghề rừng, bỏ nghề trầm rồi, chừ quay trở lại có mà bất nhân với thần rừng. Khó mấy, khổ mấy cũng không thể phản bội lại lời thề hai chục năm nay. Nghèo thì không được hèn anh ạ, chừ chăm bẵm vô đám ruộng mượn của chị gái mà sống. Chắc chắn phải sống rồi, nhưng không thể ngựa quen đường cũ được”.

Giữ lửa đam mê

< Bằng khen UBND tỉnh Quảng Bình tặng Hồ Khanh tại nhà.

Tháng 7-2009, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình lúc đó là ông Phan Lâm Phương ký tặng bằng khen cho Hồ Khanh vì đã có thành tích tìm ra hang động Sơn Đoòng. Nhưng mãi đến tháng 3-2011 Hồ Khanh mới nhận bằng khen và phần thưởng khiêm tốn.

Thời điểm đó ông Đặng Phúc Duệ, Trưởng ban thi đua khen thưởng tỉnh Quảng Bình có lời xin lỗi về sự chậm trễ. Hồ Khanh trịnh trọng treo tấm bằng khen lên trong căn nhà bốn bề thưng ván, gió lùa thông thống.

Cũng thời gian trên, biết Hồ Khanh là người tìm ra hang động Thiên Đường dài nhất châu Á với 31km, Tập đoàn Trường Thịnh mời anh vào làm hướng dẫn viên. Nhưng tính toán lại ngày công, chi phí xăng xe mỗi ngày đi về hơn 40km, Khanh thấy không đủ tiền mua gạo cho vợ con đành cắt hợp đồng, về nhà bòn mót qua ngày để tích sức lực nhằm đi rừng tìm kiếm hang động.

< Trong ảnh, hang sông Khe Ry dài 18km mà Hồ Khanh từng tìm ra.

Khanh quyết tâm: “Em mượn ruộng cũng phải đi rừng, đã giúp được đoàn thám hiểm Anh tìm ra Sơn Đoòng thì phải giúp hết mình, bởi đây là quê hương mình mà”. Mùa đông năm 2011, từng chiếc lá úp mặt ướt nhệt dưới tàng cây bên sông Son, khói chiều hắt bóng cong cong bên chái bếp nghèo khó, những đứa con của Khanh thâm tím vì lạnh, vợ Khanh lúi húi nấu bữa chiều đạm bạc nhưng Khanh vẫn giữ lửa quyết tâm luồn rừng cho các chuyến khám phá mới. Bởi Khanh nói: “Em đã từng thề với rừng, trước đây lấy trầm của rừng thì phải trả cho rừng những bí ẩn cần công bố”. Khanh nói thế và đi ra sau vườn nhà vở đám đất cho kịp mùa trồng khoai chống đói sắp cử giáp hạt.

< Những đoàn làm phim quốc tế hay bất cứ bài báo nào xuất bản đều có tên Hồ Khanh và Howart Limbert.

Mọi người đến thăm buổi đó, thấy giữa vô biên khó khăn, một ngọn lửa vẫn cháy trong hồn cốt Hồ Khanh. Ấy là ấp ủ tìm thêm các hang động mới. Khanh nói: “Khó khăn mấy cũng bám vào thiên nhiên để tìm các hang động mới cho thế giới biết thêm về vùng núi đá vôi Kẻ Bàng”. Trong ánh mắt sâu buồn của thiếu thốn hôm ấy, Khanh không buông xuôi việc tìm hang động, đó là cách thuốc thang nhằm khuây khoả đi bao khó khăn đang bủa vây gia cảnh.

Trái ngọt Homestay

Khi vợ chồng chuyên gia hang động Howart Limbert được một công ty lữ hành hàng đầu mời về Phong Nha làm cố vấn, họ gặp lại Hồ Khanh cùng vợ đang nhặt cỏ trong khu vườn trồng khoai mùa giáp hạt bên sông Son. Howart và vợ của mình không cầm nổi nước mắt bởi người dẫn đường số một sống quá nghèo.
Dulichgo
< Gặp lại Hồ Khanh, Howart Limbert đã khuyên họ mở quán.

Hai ông bà lên một kế hoạch, gợi ý vợ chồng Hồ Khanh mở một quán cà phê nhỏ với tên hiệu Hồ Trên Núi. Sau đó, họ mời khách quốc tế quen biết đến Phong Nha ghé đến giao lưu với người tìm ra hang động lớn nhất thế giới Sơn Đoòng.

Hồ Khanh kể: “Những khách khứa của vợ chồng ông bà Howart đến dùng cà phê, rồi bữa sáng bằng sản vật quê, tự tay vợ tôi nấu. Có người nắm tay, người sờ chân, người chụp ảnh với tôi vì thích thú rồi đưa lên mạng internet, quán Hồ Trên Núi đông khách dần lên". Lúc đó, vợ chồng Howart lại khuyên gia đình Khanh, nên làm nhà nghỉ kiểu Homestay. Khanh trằn trọc không biết vốn liếng ở đâu, nhưng nghe theo chuyên gia khuyên, anh đã chạy khắp nơi vay làm ngôi nhà rường bên sông Son. Khách được Howart giới thiệu trên mạng tìm đến và sẵn sàng chi trả từ giá phòng đến nước uống, thức ăn rồi sinh hoạt trong khuôn viên dân dã của gia đình người dẫn đường số một.

< Và đây là thành quả của lời khuyên đó.

Từ căn nhà rường có 3 phòng nghỉ ban đầu, khách đến ngày mỗi nhiều, Hồ Khanh lại tiếp tục vay mượn đầu tư thêm hơn một tỷ đồng xây ba căn nhà hiện đại trên khu đất mà vợ chồng anh từng vỡ đất trồng khoai chống đói.

Trên luống đất đó Khanh cải tạo thành khu vườn mát rượi dáng cây huê bản địa xanh mướt. Cuộc sống hiện phải chi trả nợ nần đã vay, nhưng dễ thở hơn buổi nghèo khó trước. Mùa giáp hạt năm nay, Hồ Khanh không còn cảnh cuốc đất trồng khoai chạy đói nữa mà tính toán làm sao phục vụ chu đáo du khách.

< Hồ Khanh bên bờ sông Son. Mảnh đất nhà anh trước đây từng trồng khoai chống đói nay anh làm nhà nghỉ nhỏ đón khách. Vượt rừng dẫn khách vào Sơn Đoòng hay đi tìm hang động vẫn là đam mê của người đàn ông hiền lành này.
Dulichgo
Cứ mỗi bài báo viết về Sơn Đoòng, tên tuổi của Hồ Khanh lại được nhắc trong và ngoài nước nên khách tây đến ngày mỗi nhiều. Hồ Khanh lại có thêm thương hiệu Ho Khanh Homestay nổi tiếng trên thế giới mạng bởi khách đến đều chụp ảnh với anh và đưa lên cho bạn bè họ biết.

< Từng nghèo khó nhưng anh vẫn tìm kiếm hang động để đoàn của Howart Limbert thám hiểm.

Khanh phục vụ rất nhiệt tình, làm hẳn một bãi tắm miễn phí cho du khách bên sông Son sau vườn nhà. Bất cứ ai đến tắm mà không ở, Khanh và vợ đều vui lòng phục vụ. Khanh nói: “Làm thế để lần sau họ quý mà đến chứ tính phí vì họ không ở Homestay của mình thì coi răng được”.

Bây giờ, Hồ Khanh không chỉ có cơ ngơi như thế mà còn được tín nhiệm làm chỉ huy đội quân porter tại công ty lữ hành danh tiếng Oxalis. Uy tín của Hồ Khanh được đánh giá cao và hãng phim ABC ghi nhận rất lớn. Ở làng Phong Nha, không ai qua được Hồ Khanh khi anh điều động một lúc 200 người gùi thồ bất cứ lúc nào, bất cứ mùa nào, cũng đủ biết cái tên của người dẫn đường số một uy lực thế nào trong mảnh làng thơ mộng bên bờ sông Son.

Người của hang động

Ngoài Sơn Đoòng được anh đặt tên, Hồ Khanh còn phát hiện 30 hang động khác và dẫn đoàn thám hiểm hang động Hoàng gia Anh đi đến tận từng hang. Và đoàn thám hiểm trao cho anh quyền đặt tên 30 hang động mới.

Hồ Khanh nói: “30 hang động đó có cái đoàn mới đi 300m, có cái đoàn đã đi hơn 500m vì không có thời gian. Nhưng chung một điều là hang động nào cũng đẹp đến sững sờ vì thạch nhũ rất hoành tráng”. Những hang động Hồ Khanh đặt tên như hang Vực Cá Thau, Động Long, hang Phong, hang Hùng, hang Khanh, hang Thái Hoà…
Dulichgo
Những tên động có khi Hồ Khanh lấy tên người trong đoàn để đặt tên, có khi thấy ở hang có loại đặc trưng là đặt như hang Vực Cá Thau là nơi nhiều cá Thau nên anh đặt tên hang như thế. Đoàn thám hiểm cũng đề nghị để ghi nhớ công trạng của anh, đã yêu cầu anh đặt một hang có tên hang Khanh.

Trong 30 hang động, anh ấn tượng nhất là Sơn Đoòng, còn một hang động đẹp khác với vô số thạch nhũ như chốn bồng lai tiên cảnh anh đã lấy tên con gái của mình là Thái Hòa đặt tên thành hang Thái Hòa. Hang Thái Hòa như một thiên đường “treo” giữa lưng chừng núi đá vôi. Từ chân núi lên hang Thái Hòa mất một tiếng rưỡi, thạch nhũ đẹp đến kinh ngạc và có hồ nước trong vắt “treo” trong đó nhưng chưa biết nguồn ở đâu ra.

Ngoài bằng khen của UBND tỉnh, mới đây Hồ Khanh và Howart Limbert được Nhà nước tặng thưởng Huân chương lao động hạng Ba vì thành tích tìm kiếm, quảng bá hang động ra với thế giới.

Theo Minh Quê, ảnh Đoàn thám hiểm (Báo Pháp Luật TPHCM)
Du lịch, GO!

Bí ẩn cây thị quả dẹt quả tròn

Cây thị gắn với truyền thuyết lịch sử dưới thời nhà Đinh. Điều kỳ lạ là kể từ khi cây thị được trồng tại phủ Khống, năm nào cũng vậy, cây đều cho 2 loại quả, 1 dẹt, 1 tròn. Quả thị dẹt thì không có hạt, quả thị tròn thì có hạt. Và thị chín rộ nhất là vào dịp giỗ vua Đinh. Đó là những điều mà chưa một nghiên cứu khoa học nào lý giải được.

< Phủ Khống, lưng tựa hang Khống, bên phải là dãy núi đá dựng đứng, trước mặt là thung lũng nước. Nằm trong quần thể khu Hang động Tràng An thuộc cố đô Hoa Lư – kinh đô của nhà nước phong kiến đầu tiên ở VN.

Tháng 6 năm 2014, quần thể danh thắng Tràng An đã được UNESCO công nhận là di sản hỗn hợp văn hóa và thiên nhiên của thế giới. Tràng An gắn liền với những giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất cố đô Hoa Lư.

< 16km chèo đò trong hành trình tham quan nơi này là một trải nghiệm thú vị với bất kỳ du khách nào.
Dulichgo
Nơi đây những dãy núi đá vôi, thung lũng, sông ngòi hài hòa tạo nên một không gian cực kỳ huyền ảo, trữ tình, kỳ bí. Khung cảnh đẹp như một bức tranh thủy mặc: với mây trời, non xanh, nước biếc hòa quyện vào nhau. Long lanh đáy nước in trời. Thành xây khói biếc, non phơi bóng vàng.

< Những hang động, lạch ngầm xuyên qua các dãy núi đá vôi dẫn đường tới Phủ Khống là điểm cuối của cuộc hành trình.

Nhiều du khách đã gọi Tràng An là xứ sở của những điều kỳ diệu. Có lẽ không chỉ bởi vẻ đẹp của cảnh quan thiên nhiên mà còn bởi nhiều câu chuyện kỳ bí từ chiều sâu lịch sử của vùng đất cố đô.

< Không nhiều vị khách đến với vùng non nước này biết đến những câu chuyện kỳ lạ về một cây thị đứng hiên ngang bên Phủ Khống, xanh um và che bóng cả một góc trời nơi cửa phủ.

Chúng tôi cùng với gia đình PGS TS Trình Năng Chung, một nhà khảo cổ học có tiếng của nước ta đến thăm Tràng An và tìm hiểu thêm về những câu chuyện lịch sử và huyền thoại nơi non xanh nước biếc này.

< Tương truyền, Phủ Khống là nơi thờ 7 vị quan trung thần triều Đinh gắn với lịch sử khi vua Đinh Tiên Hoàng mất.
Dulichgo
Câu chuyện với nữ hướng dẫn viên của danh thắng Tràng An khiến chúng tôi biết thêm nhiều thông tin thú vị. Và một trong những điều kỳ bí mà chúng tôi quan tâm là câu chuyện về cây thị quả dẹt quả tròn tại điểm di tích phủ Khống, nơi ghi dấu tích của các quan lại triều Đinh.

< Phủ Khống được dựng ăn sâu vào hang núi.

Phủ Khống nằm trên một dải đất hẹp, lưng tựa vào hang Khống, bên phải là dãy núi đá dựng đứng, trước mặt là thung lủng nước mênh mông. Phủ Khống là nơi thờ 7 vị quan trung thần triều Đinh, gắn với các truyền thuyết khi vua Đinh Tiên Hoàng băng hà, 7 vị quan trong triều đình mang nhiều quan tài chôn theo các hướng rồi cùng tự sát để giữ kín những bí mật về ngôi mộ thật.

< Trải qua cả ngàn năm lịch sử, từ gốc thị năm xưa, cây thị "mẹ" chết đi, cây thị"con" đến nay vẫn không ngừng phát triển. Rễ thị xù xì, ôm trọn trong lòng rễ một tảng đá lớn.

Một vị tướng trấn giữ thành nam vô cùng cảm kích trước nghĩa khí của 7 vị trung thần liền lập bát nhang thờ cúng ở đây. Sau khi vị tướng này mất, nhân dân trong vùng đã lập đền thờ và trồng cây thị ngay trước cửa Phủ để tưởng nhớ các bậc trung thần.

< "Nếu không bị cản trở bởi việc làm sân gạch cho khu vực phủ thì rễ thị còn có thể lan rộng hơn nữa", ông Trần Văn Việt - người trông coi phủ cho biết.
Dulichgo
Điều kỳ lạ là kể từ khi cây thị được trồng tại phủ Khống, năm nào cũng vậy, cây đều cho 2 loại quả, 1 dẹt, 1 tròn. Quả thị dẹt thì không có hạt, quả thị tròn thì có hạt. Và thị chín rộ nhất là vào dịp giỗ vua Đinh. Đó là những điều mà chưa một nghiên cứu khoa học nào lý giải được.

< Cây ra quả nhiều nhất là dịp rằm tháng 8 hàng năm, đúng dịp giỗ vua Đinh Tiên Hoàng. Được biết, tỷ lệ quả tròn, quả dẹt trên cây chưa rõ nhưng hương thơm đặc trưng của thị là như nhau. Rất nhiều người dân quanh vùng khi biết đến cây thị kỳ lạ này có đến xin hạt đem về trồng thử nhưng khi cây lớn lên, quả cho ra cũng chỉ có loại quả tròn có hạt. Chỉ duy có cây thị ở Phủ Khống mới cho ra được hai loại quả.

Cây thị đến nay đã  hơn nghìn năm tuổi, rễ đã bám chặt tảng đá lớn trước cửa phủ. Nó tỏa bóng xanh mát khắp khuôn viên của ngôi đền nhỏ thờ 7 vị trung thần của vua Đinh .Những trái thị chín cây được hái dâng lên ban thờ mỗi buổi sáng mai như bày tỏ sự cảm phục trước tấm lòng trung nghĩa của những vị trung thần xưa.

< Không chỉ đặc biệt ở bộ rễ, cây thị hàng năm còn cho rất nhiều quả và lạ thay bao giờ cũng có hai loại quả trên cùng một cành. Một loại quả to, tròn có hạt và một loại quả dẹt không hạt.

Cuộc chuyện trò của vợ chồng vị giáo sư với nữ hướng dẫn viên du lịch càng lúc càng rôm rả. Dưới bóng cây thị, những câu chuyện lịch sử về cố đô Hoa Lư, về triều đại nhà Đinh, về nhiều điều bí ẩn đã trở thành huyền thoại cứ thế nối tiếp nhau. Có lẽ ở một nơi đầy linh thiêng như vậy, sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa con người và thiên nhiên trở nên 1 mạch ngầm thông suốt bất tận.

< Đã có một số nhà nghiên cứu về lịch sử và cũng như về thực vật đến tìm hiểu song không thể lý giải được hiện tượng ra quả kỳ lạ của cây thị này. Việc giám định niên đại chính xác của cây vẫn còn chưa được tiến hành song sự xuất hiện của cây thị Phủ Khống đã làm linh thiêng hoá, văn hoá hoá chiều sâu lịch sử của vùng đất cố đô.
Dulichgo
Tại sao người xưa lại chọn cây thị chứ không phải là 1 loại cây nào khác để trồng trước ngôi đền này? Tại sao cây lại có thể cho ra 2 loại quả cùng trên một nhành? Những điều bí ẩn đó chắc sẽ còn mãi với thời gian, như sự trường tồn của lịch sử dân tộc. Bởi trong tâm thức của chúng ta, nó cũng là 1 dấu tích minh chứng cho những câu chuyện lịch sử tự ngàn đời. Để từ những điều bí ẩn ấy, chúng ta thêm ghi nhớ lịch sử dân tộc và tự hào về quê hương đất nước Việt Nam.

Theo Khám Phá Việt Nam, báo Lao Động
Du lịch, GO!

Cống 150 tuổi dưới lòng Sài Gòn

(VNE) - Gần 100 km cống vòm dưới lòng đất trung tâm Sài Gòn được người Pháp xây dựng bằng gạch và vữa từ năm 1870 (hic, công nhận người Pháp xây cái gì cũng bền vững thiệt!) để thoát nước mưa, thải.

< Trong tổng số 932 km cống cũ của TP HCM có gần 100 km cống vòm được người Pháp xây dựng; tập trung tại quận 1, 3, 5 và 6.

Tuy nhiên, nhiều đoạn tuyến cống 150 tuổi dưới lòng đường Đồng Khởi (quận 1) này đã xuống cấp, sạt lở, mất gạch, vữa… nên sẽ được thay thế bằng hệ thống cống mới.

< Ở khu vực trung tâm thành phố, dưới lòng đường Pasteur, Đồng Khởi, Lý Tự Trọng, Phó Đức Chính, Lê Công Kiều... cống vòm có tiết diện trung bình 0,8x1,6 m.

Theo Trung tâm điều hành chương trình chống ngập nước TP HCM, hầu hết các tuyến cống vòm được người Pháp xây dựng đều đã hư hỏng, không còn chức năng thoát nước, lòng cống xuất hiện nhiều vết nứt có nguy cơ gây lún sụp mặt đường rất cao. Vì vậy, cơ quan này đề nghị có phương án bít hủy các tuyến cống vòm cũ.

< Hiện, quận 1 và 5 là nơi có nhiều cống vòm thoát nước nhất. Chúng được xây giống như hệ thống cống vòm ở thủ đô Paris, Pháp.
Dulichgo
"Tổng cộng trên địa bàn thành phố có khoảng 100 km cống vòm cũ do người Pháp xây dựng. Hầu như tất cả đều đã bị xuống cấp cần thay thế, sửa chữa.

< Tuyến cống vòm dưới đường Đồng Khởi có tuổi thọ khoảng 150 năm. Đây cũng là cống lâu năm nhất Sài Gòn.

Tuy nhiên, để thực hiện cần số tiền rất lớn nên phải ưu tiên thay thế đoạn nào bị hư hỏng nặng nhất", ông Đỗ Tấn Long, Trưởng phòng quản lý thoát nước - Trung tâm chống ngập TP HCM, cho biết.

< Theo những cán bộ phụ trách lĩnh vực thoát nước, gạch xây cống vòm ở trung tâm Sài Gòn là loại gạch thẻ (không có lỗ), rất chắc chắn. 
Dulichgo
Theo đó, tuyến cống vòm dưới đường Đồng Khởi (đoạn từ Lê Thánh Tôn đến Tôn Đức Thắng) được xây bằng gạch cách nay khoảng 150 năm. Hiện đã xuống cấp, nhiều đoạn bị sạt lở, mất gạch, vữa…

< Gạch này được cho là sản xuất ở Việt Nam, còn xi măng được đưa từ Pháp sang.

Thời gian qua, để tránh sụp mặt đường Đồng Khởi, Trung tâm Chống ngập đã duy tu, sửa chữa những vị trí bị hư hỏng cục bộ trên tuyến cống vòm. Để đảm bảo an toàn lâu dài, cơ quan này sẽ thực hiện dự án thay thế, công trình sẽ khởi công vào tháng 2/2016.

< Cống có thời gian sử dụng lên tới hơn 100 năm. Theo Trung tâm điều hành chương trình chống ngập nước TP HCM, hầu hết các tuyến cống vòm được người Pháp xây dựng hiện đã hư hỏng, không còn chức năng thoát nước, lòng cống xuất hiện nhiều vết nứt gây nguy cơ gây sụp mặt đường rất cao.
Dulichgo
Trước mắt, để đảm bảo an toàn giao thông cho tuyến đường Đồng Khởi, Trung tâm Chống ngập đề nghị Khu quản lý giao thông đô thị số 1 (Sở GTVT TP HCM) có biện pháp phân luồng, hạn chế xe tải nặng lưu thông qua đoạn đường này. Trong đó, đặc biệt lưu ý các xe tải chở vật liệu xây dựng phục vụ thi công công trình ga tàu điện ngầm cũng như các cao ốc trong khu vực.

< Nhiều chỗ nước thải bị rò rỉ. Tình trạng xuống cấp trầm trọng của hệ thống cống này được cho là nguyên nhân gây ra một số vụ sụp lún mặt đường trên địa bàn TP HCM. Do đó, Trung tâm điều hành chương trình chống ngập nước TP HCM đề nghị có phương án bít, hủy các tuyến cống vòm cũ.

Hệ thống cống vòm tại Sài Gòn do người Pháp xây dựng từ năm 1870. Cống lớn nhất có bề ngang 2,35 m; cao 1,8 m và nhỏ nhất có tiết diện là 0,5 m x 0,5 m.

< Trước mắt, để đảm bảo an toàn giao thông cho tuyến đường Đồng Khởi, đơn vị đề nghị Khu quản lý giao thông đô thị số 1 (Sở GTVT TP HCM) có biện pháp phân luồng, hạn chế xe tải nặng lưu thông qua đoạn đường này.

Cống vòm có tiết diện lớn được lắp đặt trên các tuyến đường xung quanh các khu vực quận 5, 6 như đường Trần Bình Trọng, Châu Văn Liêm, Nguyễn Tri Phương, Triệu Quang Phục, Hồng Lạc... Ở khu vực trung tâm thành phố, các đường Pasteur, Đồng Khởi, Lý Tự Trọng, Phó Đức Chính, Lê Công Kiều... cống vòm có tiết diện trung bình 0,8 m x 1,6 m.

Tình trạng xuống cấp trầm trọng của hệ thống cống này được cho là nguyên nhân gây ra nhiều vụ sụp lún mặt đường trên địa bàn TP HCM.

Theo Vnexpress
Du lịch, GO!

Phải công nhận các công trình của người Pháp như dinh thự, công sở, cầu đường... bền vững thiệt, thấy mà ham! Làm cống mới thay vì sửa chữa, cái ngại nhất là liệu nó có bền vững như dàn cống cổ này không? Phần khác: làm cống thì phải đào đường. Mà đào ngay khu trung tâm, ngay trên những con đường láng o được nâng cấp thường xuyên, ngay cả đường Lê Thánh Tôn (trước UBNDTP) vừa được lát đá thì... Chẹp, không dám nghĩ tiếp!

Trả lại bãi biển cho người dân

Sau chỉ đạo của Thủ tướng về việc cấm cấp phép cho các dự án ven biển, thậm chí phải thu hồi nếu đã cấp vì bờ biển cần thông thoáng, giới chuyên gia, các nhà làm du lịch và hàng triệu người dân đang chờ ngày các bãi biển hồi sinh.

< KDL rào chắn hết đường ra biển thế này đây.

Ủng hộ quan điểm và ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng, TS Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế tài chính, cho rằng VN nên mạnh dạn tổ chức quy hoạch lại vùng kinh tế biển, từ du lịch đến khai thác bờ biển đánh bắt thủy hải sản để tận dụng tối đa lợi thế từ biển mà không phải quốc gia nào cũng may mắn có được.

“Nếu VN coi ngành công nghiệp không khói là thế mạnh, cần mạnh dạn quy hoạch lại bờ biển theo hướng phát triển bền vững để thu hút du lịch về lâu dài hơn là cái lợi trước mắt. Để làm được điều này, hãy thu hồi giấy phép cho các dự án đã cấp phép, cả Chính phủ và chính quyền địa phương phải chấp nhận hy sinh”, TS Hiếu nói.

Mỹ đã từng trả giá

< Khu nghỉ dưỡng Ana Mandara che tầm nhìn ra biển Nha Trang.

Lấy ví dụ các dự án ven biển Nha Trang, TS Hiếu cho rằng việc các nhà đầu tư “quây rào” không cho người dân vào là sai và khuyến nghị các địa phương cần cẩn trọng hơn trong việc thu hút đầu tư bằng mọi giá.
Thông tin từ Bộ TN-MT, 7 địa phương nằm ven biển như: Bà Rịa-Vũng Tàu, Kiên Giang, Khánh Hòa, Đà Nẵng, Quảng Nam, Ninh Thuận, Bình Thuận, hiện có 780 dự án ven biển. Trong số này, hơn 260 dự án có khả năng bị thu hồi với tổng diện tích trên 19.000 ha và có 15 dự án đã bị thu hồi với diện tích hơn 700 ha.
Dulichgo
Ông Hiếu cũng dự trù trước khả năng lãnh đạo nhiều địa phương có thể e ngại làm mất lòng nhà đầu tư nếu rút giấy phép khi đã cấp. Nhưng ông cho rằng, không thể thu hút đầu tư bằng mọi giá và việc rút phép các dự án nằm ngay trên bờ biển là tôn trọng các nhà đầu tư khác và tạo niềm tin cho du khách thế giới...

< Vô số hàng rào kiên cố ở Hồ Tràm.

Kể câu chuyện cho phép tư nhân hóa bờ biển tại Santa Monica và Ventura County (Califonia, Mỹ), TS Hiếu nói đây là bài học kinh nghiệm mà VN nên tham khảo. Tại hai vùng biển này, chính quyền địa phương từ lâu cho phép người dân và các tài phiệt xây nhà, khu nghỉ dưỡng sát biển, sở hữu luôn vùng biển đó, lấy biển làm “của riêng” và không cho người dân bên ngoài vào.

“Điều này khiến cư dân quanh vùng phản ứng mạnh mẽ và chính phủ Mỹ thừa nhận đó là chính sách tư nhân hóa vùng biển sai lầm của mình. Và để sửa sai, chính quyền địa phương cho giải tỏa và chấp nhận đền số tiền lớn cho các đại gia mua đất ven biển nơi đây để họ di dời nhưng không thể giải tỏa tất cả, vì rất khó”, TS Hiếu cho biết.

Còn theo KTS Lê Công Sĩ, hiện có nhiều dự án đầu tư thực chất là xí phần. Lợi dụng chính sách ưu ái của địa phương… để xin đất, sang tay kiếm lời. “Chủ trương của Thủ tướng đưa ra là đúng đắn. Cần xem xét lại việc cấp dự án, những dự án chậm trễ là do từ chủ đầu tư hay quản lý lỏng lẻo của chính quyền. Tôi cho rằng lợi ích công cộng, lợi ích của người dân phải được đặt lên hàng đầu”, KTS Sĩ nói.

Thất bại lớn của các địa phương có biển

Cách làm du lịch biển ở thành phố Sète (Pháp) được nhiều chuyên gia đề cập như một cách làm du lịch hết sức nhân văn và thu về hàng triệu euro mỗi năm từ dịch vụ tại đây

< Tại Bình Châu...
Dulichgo
Sở hữu một bờ biển tuyệt đẹp ven biển Địa Trung Hải ngay miền nam nước Pháp, chính quyền thành phố Sète đã có luật nghiêm không cho phép xây dựng bất kỳ nhà hàng, khách sạn, resort, quán xá ven biển. Quan điểm chung chính quyền này đưa ra là bờ biển thuộc sở hữu toàn dân và bình đẳng đối với mọi du khách. Và những công trình xây dựng đều phải được thực hiện sâu trong đất liền, cách bờ biển một con đường và lùi vào sâu trong mấy chục mét nữa. Ở các nước có du lịch biển phát triển cũng tương tự. Các resort, khách sạn được xây dựng ở phía trong để không gian bãi biển làm khu vực chung.

Trong khi tại VN, khắp các bãi biển đẹp trải dài từ nam tới bắc đều đang rơi vào tình trạng xé lẻ bởi hàng ngàn dự án du lịch ven biển. Nhiều dự án đã triển khai và đưa vào hoạt động, nhưng cũng có hàng loạt dự án chỉ chiếm đất và treo ở mặt tiền biển 5 - 7 năm. Dọc đường ven biển Xuyên Mộc, Bình Châu (Bà Rịa-Vũng Tàu) tan hoang bởi các dự án bất động. Rất dễ dàng nhận ra những dự án kiểu này khi được bao bọc bởi những bờ rào kẽm gai và cả tường xi măng thô cứng bong tróc dưới mưa nắng. Các biển hiệu mục nát, có cái đã sụp vỡ, trơ ra thân sắt gỉ.

Ở Bà Rịa-Vũng Tàu, dự án khu nghỉ mát giải trí đa năng Saigon Atlantis Hotel do Công ty TNHH Winvest Investment VN làm chủ đầu tư, được cấp giấy chứng nhận đầu tư đã 7 năm, chiếm diện tích hơn 300 ha đất và 600 ha mặt nước biển đến nay cũng đang nằm im. Mũi Né (Phan Thiết, Bình Thuận) khiến nhiều doanh nghiệp lữ hành buồn bã khi chỉ trong vòng 20 năm đưa vào khai thác du lịch đã trở nên vô cùng chật hẹp. Mặt tiền bãi biển giao hết cho các chủ đầu tư đến nỗi suốt hàng chục cây số không có một lối đi cho người dân hay du khách không lưu trú trong resort ra được bãi biển.
Dulichgo
KTS Ngô Viết Nam Sơn, một người từng thực hiện tư vấn thiết kế cho nhiều dự án ven biển, sông, nói ngay rằng, chủ trương này tốt quá và lẽ ra phải được thực hiện từ rất lâu rồi. Tốt nhất nên có một con đường ngăn cách giữa bãi biển và các dự án bất động sản du lịch, resort để khi đó chủ đầu tư không thể vô tư xem bãi biển như sân vườn nhà mình rồi ngăn cấm người dân vào vui chơi, tắm biển như tình trạng gần đây. “Địa phương cũng không có quyền bán, cho thuê bãi biển vì nơi đây là công cộng. Các nước đều như vậy hết, không có nơi đâu xé bãi biển để cho doanh nghiệp thuê cả”, KTS Sơn nói.

KTS Mai Thế Nguyên cho biết ở châu Âu, dọc bờ biển thuộc công cộng, trong phạm vi 100 m từ mặt nước biển vào đất liền không được xây dựng gì cả, dành cho giao thông và cho mọi người. Nay nhà nước lấy lại diện tích bãi biển cho dân là đúng, không có lý do gì để tư nhân lấy bãi biển để kinh doanh, kiếm lợi, làm cản trở đi lại của người dân.

Trao đổi với Thanh Niên chiều qua, ông Nguyễn Văn Nên, Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, cho biết ngày 26.5, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã làm việc với Bộ TN-MT, các bộ, ngành liên quan về tình hình và giải pháp thực hiện cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt là lĩnh vực đất đai. Thủ tướng cũng chỉ đạo Bộ TN-MT rà soát lại việc khai thác cát trên sông, kiểm tra chặt chẽ việc đánh giá tác động môi trường của các dự án, cấm cấp dự án ven biển, địa phương nào đã cấp phải thu hồi giấy phép bởi đây là nơi công cộng, bãi biển phải thông suốt, không được chặn ngang, quây rào. “Tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng chung là như vậy, còn cụ thể triển khai như thế nào chúng tôi đang nắm bắt cụ thể tình hình các địa phương rồi sẽ thông báo rộng rãi tới báo chí”, ông Nên nói.

Theo N.Nga - Đ.Sơn - T.Tâm (Báo Thanh Niên)
Du lịch, GO!

Nơi nóng và lạnh nhất thế giới

(Giải trí) - Nhiệt độ tại Việt Nam đang chạm ngưỡng 40 độ C, còn Ấn Độ đã lên đến gần 50 độ. Tuy nhiên số liệu này vẫn còn thua xa nơi nóng nhất thế giới - Dasht-e Lut, Iran với hơn 70 độ.

Trang Nigeriadailynews vừa công bố danh sách các nơi nóng và lạnh nhất trên thế giới.

Nơi được phong tặng danh hiệu "nóng nhất thế giới" thuộc về Dahst-e Lut, Iran với nhiệt độ đo được là hơn 70 độ C. Đứng thứ hai là Queensland Outback của Australia với hơn 69 độ C. Hỏa Diệm Sơn, Trung Quốc đứng thứ ba khi nhiệt độ cao nhất các nhà khoa học từng đo được tại một rặng núi ở đây là gần 67 độ C.

Chia nhau các vị trí còn lại theo thứ tự từ 4 đến 10 là các địa điểm: Hang pha lê (hang Crystal, Mexico): 58 độ C, Al-Aziziyah (Libya): hơn 57 độ C, Thung lũng chết (Mỹ): khoảng 56 độ C, Kebili (Tunisia): 55 độ C, Hồ Frying Pan (New Zealand): 50-60 độ C và đây cũng là hồ nóng nhất thế giới, Tirat Zvi (Israel): 54 độ C, Hồ Assai (Djibouti): 52 độ C.
Dulichgo
Mười nơi lạnh nhất thế giới thuộc về: Vostok Station (Nam Cực): khoảng -89 độ C, Verkhoyansk (Nga): -72 độ C, Oymyakon (Siberia): khoảng -67 độ C, Greenland Ice Sheet (Greenland): khoảng -66 độ C, Yakutsk (Nga): khoảng -64 độ C, núi McKintley (Mỹ): -40 độ C, Ulaanbaatar (Mông Cổ): -40 độ C, hang Kungur Ice (Nga): -32 độ C, Altnaharra (UK): khoảng -27 độ C và Nunavut (Canada): -20 độ C.

Theo Vnexpress
Du lịch, GO!