Quạt giấy Chàng Sơn

Nhờ sự nhạy bén và nắm bắt được nhu cầu của thị trường, người dân đất “bách nghệ” Chàng Sơn (huyện Thạch Thất, Hà Nội) đã phát triển nghề làm quạt giấy truyền thống theo hướng đi mới, phù hợp với nhu cầu người tiêu dùng, mang lại một nguồn thu nhập ổn định và đáng kể cho người dân nơi đây.

< Một góc xưởng sản xuất quạt vải của gia đình chị Dương Thị Nhung ở Chàng Sơn.

Là một làng nghề nổi tiếng nhất nhì của tỉnh Hà Tây cũ (nay thuộc Hà Nội), nhắc đến Chàng Sơn người ta nghĩ ngay đến một vùng đất “bách nghệ” với những nghề như: nón, mộc, tạc tượng, làm nhà cổ, nghề nề, nghề sơn... nhưng nghề làm quạt giấy là một trong những nghề làm lên tên tuổi của đất Chàng Sơn.

< Người làm quạt ở Chàng Sơn tự tay đi mua từng cây tre về ngâm hàng tháng trời mới đủ tiêu chuẩn để làm nan quạt. Những thanh tre sử dụng làm nan quạt được xếp khắp các ngõ ngách trong làng.
Dulichgo
Nghề làm quạt của người Chàng Sơn đã có từ hàng trăm năm nay. Người Chàng Sơn từ đứa trẻ 5 tuổi cho đến cụ già 80 tuổi, ai cũng biết làm quạt. Những năm gần đây, người dân Chàng Sơn đã phát triển nghề làm quạt giấy theo những hướng đi mới vô cùng độc đáo.

< Mỗi gia đình ở Chàng Sơn đảm nhận chuyên một công đoạn làm quạt.

Hình ảnh đầu tiên mà chúng tôi bắt gặp khi đặt chân đến Chàng Sơn là những chiếc quạt giấy được phơi ở khắp các đường làng, ngõ xóm. Theo chỉ dẫn, chúng tôi tìm đến một khu xưởng sản xuất lớn nhất nhì của xã đó là xưởng làm quạt của gia đình anh chị Huyền - Khải.

< Trước khi dán, quạt được tách đều từng nan theo hình bán nguyệt. 

Trao đổi với chúng tôi chị Nguyễn Thị Huyền cho biết, ngoài việc thuê nhân công trực tiếp làm việc trong xưởng, gia đình còn là đầu mối bao tiêu quạt cho hầu khắp các hộ gia đình trong xã. Trung bình cứ 1 đến 2 ngày, xưởng lại xuất một chuyến hàng vài tấn quạt đến các đại lý tiêu thụ.

< Khắp đường làng, ngõ xóm ở Chàng Sơn đều dễ bắt gặp hình ảnh người dân phơi quạt giấy.

Ở Chàng Sơn, quạt được sản xuất rất chuyên biệt. Toàn xã có 5 xưởng sản xuất, bao tiêu lớn như gia đình anh chị Huyền Khải, chuyên về quạt trang trí (quạt có họa tiết phong cảnh) và quạt giấy bình dân, thường được dùng ở những điểm du lịch, những đình chùa miếu mạo. Nếu tính số người làm thuê cả trực tiếp và gián tiếp, thì số lao động làm thuê của gia đình chị Huyền lên đến hàng trăm người.

< Với những người thợ làm quạt lâu năm ở Chàng Sơn, mỗi ngày họ có thể dán được từ 1200 – 1300 chiếc.
Dulichgo
Hiện nay, quạt giấy của Chàng Sơn đã phong phú và đa dạng hơn rất nhiều, các hộ sản xuất ở đây còn làm cả những loại quạt vải, quạt múa cao cấp dùng trong các dịp lễ hội hay làm đạo cụ cho ngành nghệ thuật.

< Quạt thành phẩm sau khi sản xuất được xếp thành từng tá, với đủ các màu sắc khác nhau.

Để tìm hiểu rõ về điều nay, chính tôi đã tìm đến xưởng sản xuất quạt của gia đình chị Dương Thị Nhung. Xưởng quạt của gia đình chị Nhung chuyên sản xuất quạt múa, quạt vải cao cấp theo các đơn đặt hàng.

< Quạt vải được in chữ đủ các màu khác nhau và hiện đang là loại quạt được khách hàng ưa chuộng ở Chàng Sơn.

Chị Nhung cho biết, quạt của gia đình được trưng bày trong dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long nên đã nhận được nhiều đơn hàng từ khắp nơi. Trung bình mỗi tháng, xưởng nhà chị xuất đi bán hàng vài trăm nghìn chiếc quạt vải các loại, đủ màu sắc và kích cỡ.

< Một chiếc quạt được khắc các họa tiết chìm theo kiểu quạt truyền thống.

Trước sự phát triển của công nghệ làm lạnh, làm mát hiện đại tưởng chừng nghề làm quạt giấy sẽ không còn thị trường nhưng nghề làm quạt ở Chàng Sơn vẫn luôn phát triển. Đó chính là một tín hiệu vui, một minh chứng cho sự trường tồn của các làng nghề truyền thống mang đậm nét văn hóa Việt nếu người dân nơi đó biết bắt kịp xu hướng thị trường.

Theo Thảo Vy, Việt Cường (Báo Ảnh VN)
Du lịch, GO!

Làng dệt Bảy Hiền

(BAVN) - Nghề dệt ở Duy Xuyên (tỉnh Quảng Nam) vốn có lịch sử hình thành, phát triển gần 4 thế kỷ và các sản phẩm “tơ vàng Duy Xuyên” giao dịch qua thương cảng Hội An đã nổi tiếng với bạn bè quốc tế về sự tinh xảo và mềm mại.

< Làng dệt Bảy Hiền, nơi hàng chục năm qua được mệnh danh là “Quê hương dệt của Tp. Hồ Chí Minh”.

Nghề dệt Duy Xuyên còn theo chân những người dân vào lập nghiệp trên vùng đất Sài thành để từ đó hình thành làng dệt Bảy Hiền ngày nay.

< Những sợi tơ óng ánh, những cuộn tơ làm nên các sản phẩm của làng dệt Bảy Hiền.
Dulichgo
Nhà văn Nguyên Ngọc từng viết: “Làng dệt Bảy Hiền ở Tp. Hồ Chí Minh hoàn toàn do người Quảng Nam, trong những điều kiện lịch sử nào đó đã phải chạy vào tìm đất làm ăn ở phương Nam, tự kết hợp lại với nhau, tạo thành cả một khu công nghiệp dệt, cạnh tranh hiệu quả với cả một thế lực kinh tế dệt rất mạnh ở Sài Gòn là lực lượng người Hoa Chợ Lớn...”.

< Người thợ dệt sửa lại đoạn tơ dệt.

Ngã tư Bảy Hiền nằm trên địa bàn Phường 11, Quận Tân Bình hàng chục năm qua và được mệnh danh là “quê hương nghề dệt của Tp. Hồ Chí Minh”. Nghề dệt ăn nên làm ra đã kéo theo một lực lượng đông đảo những người bán tơ sợi và may gia công cũng từ đất Quảng vào khiến khu vực Bảy Hiền dần trở thành một “xứ Quảng thu nhỏ”.

< Máy dệt thủ công cải tiến ở làng dệt Bảy Hiền. Các sản phẩm dệt Bảy Hiền nổi tiếng khắp cả nước. Sản phẩm dệt của làng dệt Bảy Hiền luôn đảm bảo chất lượng và uy tín cao.

Từ chỗ sản xuất bình quân 16 triệu mét vải/năm, sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng 30/4/1975, sản lượng dệt của làng dệt Bảy Hiền đã tăng lên đến 35 triệu mét vải/năm dù trong điều kiện kinh tế đất nước còn nhiều khó khăn. Nhờ hoạt động sản xuất hiệu quả, làng dệt Bảy Hiền đã mang lại hơn 75% GDP cho Quận Tân Bình trong những năm 1980.

< Các gia đình ở làng dệt Bảy Hiền cải tiến máy móc và nắm bắt thị hiếu thị trường để đáp ứng các nhu cầu của người tiêu dùng trên thị trường.
Dulichgo
Vốn là một người thợ dệt di cư vào ngã tư Bảy Hiền cùng gia đình từ năm 1971, anh Thanh Hùng, Trưởng Ban Văn hóa Phường 11 cho biết: “Thời điểm cách đây mấy chục năm, đứng ở làng dệt dù gần nhau, nói chuyện cũng không nghe thấy gì vì nhà nào cũng làm nghề khiến không khí lúc nào cũng khẩn trương, ồn ào tiếng máy”.

< Làng dệt Bảy Hiền cũng là minh chứng cho đức tính chịu thương chịu khó của người dân xứ Quảng. Nhờ vào nghề dệt, các hộ gia đình ở làng dệt Bảy Hiền đều có một cuộc sống sung túc.

Trước đây, nhờ vào nghề truyền thống, những gia đình xứ Quảng ở làng dệt Bảy Hiền đều có một cuộc sống sung túc. Đất nước đổi mới, kinh tế phát triển theo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa thì người dân làng dệt Bảy Hiền cũng thích nghi cải tiến máy móc, đồng thời tìm cách nắm bắt được thị hiếu thị trường để đáp ứng tốt nhu cầu của người tiêu dùng.

< Vải thành phẩm của làng dệt Bảy Hiền.
Dulichgo
Các loại vải áo, quần, vải trơn, nhuộm, bông đã có đầu ra nhiều hơn hẳn. Không chỉ tiêu thụ trong nội thành, các tỉnh lân cận, hàng dệt Bảy Hiền còn nhận được nhiều đơn đặt hàng của các thương gia vải vóc ở các tỉnh phía Bắc.

< Các cửa hàng vải tại chợ Tân Bình phần lớn là các đại lý phân phối sản phẩm dệt Bảy Hiền đi khắp nơi.

Làng dệt phát triển kéo theo kinh tế của nhiều gia đình khá giả, họ  góp tiền xây dựng nhiều trường học, nhà thờ, chùa chiền, giúp đỡ người nghèo... Đối với người ở làng dệt Bảy Hiền, việc xây dựng các công trình an sinh xã hội và cũng chính là bảo tồn bản sắc văn hóa và gìn giữ phong tục truyền thống tương thân, tương ái của người xứ Quảng.

Theo Nguyễn Vũ Thành Đạt, Đặng Kim Phương (Báo Ảnh VN)
Du lịch, GO!

Cá nướng xiên - món quà của dòng Đà Giang

Từ lâu, vùng lòng hồ sông Đà (Hòa Bình) đã nổi tiếng với rất nhiều loài cá ngon như cá măng, cá trắm đen, cá thiểu, cá lăng… Và cũng chính từ những loài cá đặc trưng này, với cách chế biến khéo léo của người dân bản địa đã tạo nên nhiều món ẩm thực độc đáo, thơm ngon riêng có của đất Hòa Bình. Cá sông Đà nướng là một trong những món ẩm thực như vậy…

Không ai biết là món cá nướng xuất hiện từ khi nào nhưng đến nay, cá nướng đã trở thành một trong những món ăn không thể thiếu trong mâm cỗ cổ truyền của người dân sinh sống quanh vùng lòng hồ sông Đà. Cá dùng để nướng nhất thiết phải là cá tươi đánh bắt từ sông Đà với nhiều loại khác nhau như cá thiểu (còn gọi là cá nhác), cá măng, cá trắm, cá lăng, cá nheo…, trong đó cá thiểu và cá măng nướng được đánh giá là ngon hơn cả.

Cách sơ chế trước khi nướng cũng khá đơn giản. Cá bắt về sẽ được làm sạch, ngâm trong nước muối khoảng 10 - 15 phút rồi được tẩm ướp các loại gia vị với nguyên liệu được lấy ngay từ vườn nhà như gừng, sả, riềng, hành, hạt dổi…

Sau đó một thanh tre tươi sẽ được dùng để xiên từ miệng xuống đến đuôi con cá; tùy theo trọng lượng, cá sẽ được kẹp thành từng xâu hoặc nướng riêng từng con. Nhưng dù nướng riêng hay nướng theo xâu thì cá đều được kẹp cẩn thận bằng các thanh tre tươi to bản để bảo đảm cố định trong quá trình nướng.

Quá trình sơ chế cá cũng là quá trình chuẩn bị than củi để nướng cá. Việc nướng cá thường kéo dài từ 1,5 - 2 giờ với than hồng để bảo đảm cá chín tới mà vẫn giữ được vị ngọt của cá tươi.
Dulichgo
Theo bà Bùi Thị Én, ở Phường Phương Lâm, thành phố Hòa Bình, người có thâm niên hơn 20 năm nướng cá để bán cho du khách thì cá nướng “đạt tiêu chuẩn” là cá phải dậy mùi thơm, da cá phải có màu vàng rộm, lấp lánh sắc bạc đặc trưng của cá sông Đà; thịt cá chắc, không khô quá nhưng cũng không còn quá nhiều nước, da giòn, xém cạnh và mặn vừa đủ…

Cùng với nhịp sống thị trường, hiện nay dọc theo Quốc lộ 6, sau khi qua thị trấn Kỳ Sơn, đến cách địa phận thành phố Hòa Bình khoảng 4 - 5 km, du khách sẽ thấy khá nhiều quán bán cá sông Đà nướng. Giá bán cá nướng nhìn chung cũng khá phải chăng. Mỗi xâu cá bao gồm 4 - 5 con to bằng ba ngón tay được các chủ quán bán với giá 100 – 120 nghìn đồng, cá to hơn thì có giá cao hơn tùy thuộc vào chủng loại và trọng lượng của con cá. Cá sông Đà nướng có thể mang về làm quà cho người thân song hầu hết thực khách đều chọn cách thưởng thức luôn tại quán do bị lôi cuốn bởi màu sắc vào rộm, hương thơm quyến rũ, béo ngậy của các xâu cá vừa chín tới.

Một cách bình dị mà dân dã, chủ quán sẽ mới thực khách thưởng thức món cá nướng được xé và bày trên miếng lá chuối xanh đã rửa sạch, lau khô. Có nhiều cách thưởng thức nhưng cá sông Đà nướng ngon nhất khi được ăn cùng với muối ớt tươi vắt chanh và các loại lá rừng như lá mơ, lá lốt, là đinh lăng, lá sấu, lá lộc vừng… Thực khách sẽ cảm nhận rõ vị ngọt, béo ngậy tự nhiên của thịt cá sông xen lẫn vị cay của muối ớt, vị chát nhẹ của các loại rau rừng như làm mất đi vị tanh vốn có của cá. Dulichgo

Từ từ thưởng thức, món cá sông Đà nướng trắng, dai, ngọt, ngậy, đậm đà hương vị thiên nhiên… như giúp du khách xua tan đi mọi mệt mỏi, vất vả sau những chặng hành trình du lịch khám phá núi rừng Hòa Bình.

Theo Tạ Quang Đạo (Dân Việt)
Du lịch, GO!